Kolekcjonerskie pamiątki z Dni Krakowa cz. 1

/czyli kocham Kraków/
/Cz. 1/

            Inicjatorem imprezy pod nazwą Dni Krakowa był  Jerzy Dobrzycki (1900 – 1972), Legionista, historyk sztuki, propagator sztuki Krakowa, który w latach 1934 – 1939  był kierownikiem Miejskiego Biura Propagandy Artystycznej. Pierwsze Dni Krakowa  zorganizowane były  w 1936 roku przez zarząd miasta i Polski Związek Turystyczny. Drugą słynna imprezą, której inicjatorem był J. Dobrzycki, trwającą do dzisiaj, jest  konkurs na najpiękniejszą szopkę krakowską zorganizowany po raz pierwszy w 1937 roku.

 Osobliwością pierwszych Dni Krakowa w 1936 roku była poczta balonowa. Dwa razy w tygodniu można było nadać balonem „Kraków” listy i kartki pocztowe stemplowane specjalnym datownikiem w Urzędzie Pocztowym Kraków 2. Dni Krakowa  jeszcze przez druga wojna światową zostały połączone z  Festiwalem Sztuki. W trakcie kilkudniowych uroczystości  organizowano imprezy kulturalne, pokazy, iluminowano zabytki, odbywały się turnieje sportowe, a także imprezy i obchody religijne. W czasie Dni Krakowa przypadało Boże Ciało, święto Serca Jezusa, a także  Wianki i  Pochód Lajkonika.

 Po drugiej wojnie światowej wznowiono obchody Dni Krakowa w 1947 roku. W latach 1969 – 1979  nastąpiła przerwa w organizowaniu   imprezy, a  jej miejsce  zajęły „Małe Dni Krakowa” których inicjatorem była  redakcja krakowskiej popołudniówki  „Echo Krakowa”. Pełny program Dni Krakowa zrealizowano dopiero w  dniach 12 – 22 czerwca 1980 roku. Szczytowym punktem Dni w 1980 roku był Festiwal  Muzyki Krzysztofa Pendereckiego. Od roku 1980 festiwal odbywał się corocznie dzięki m.in. miesięcznikowi „Kraków’ redagowanemu przez K. Rogowskiego w  którym przypominano różne „świętowania” w Krakowie. Od 1992 roku Dni Krakowa nie były  organizowane bowiem  nawet sama  nazwa Dni Krakowa nie znalazła  uznania u włodarzy miasta. Obchodzono za to  „Czerwiec w Krakowie”, „Festiwal Krakowski”, a w 2015 roku  nawet „Święto Miasta”.  Do dawnej nazwy i  idei święta powrócono w 2017 roku organizując w dniach 3- 25 czerwca Dni Krakowa. 

Przypominamy  różnorodne pamiątki kolekcjonerskie, głównie filatelistyczne z Dni Krakowa prosząc Członków Klubu „Cracoviana” i w ogóle krakowskich -  i nie tylko krakowskich - kolekcjonerów o pomoc w skompletowaniu informacji o  pamiątkach z imprez  zwanych  Dniami  Krakowa, a także tych imprez które miały być namiastką Dni Krakowa.

Na początek o filatelistycznej pamiątce  z pierwszych  Dni Krakowa w 1936 roku. Według posiadanych przeze mnie  informacji w czasie trwania Dni Krakowa  stosowano dwa stemple okolicznościowe. Jeden  miał napis ”Poczta  Ruchoma Dni Krakowa”   z rysunkiem herbu Krakowa w trójkątnej ramce. Stempel  stosowany był od 10 – 24 VI 1936 roku. Drugi, pokazany  na rys. 1 to stempel okrągły z umieszczonym obok napisem  i rysunkiem – Poczta Balonowa 10-24.06.36  stosowany w Urzędzie Pocztowym Kraków 2 (Myślicki nr 36  013).  Stempel odbity na przesyłce  listowej lub kartce pocztowej bądź widokówce jest rzadki i mało znany podobnie jak stempel  z poczty ruchomej.

01

Równie trudny do uzyskania, szczególnie z obiegu pocztowego, jest stempel okolicznościowy  odbijany ręcznie ze zmienną datą  stosowany w czasie Dni Krakowa  w okresie V-VI 1937 roku, V-VI 1938 roku, a także w roku 1939. Data czerwcowa z 1939 roku pokazana jest  na rysunku  stempla w  Katalogu polskich stempli okolicznościowych  Andrzeja Myślickiego t. 1  nr 37 005. (rys. 2)

skan617

Pierwsze Dni Krakowa po  wojnie  zorganizowano w 1947 roku.  W czasie ich trwania to jest od 7. VI do 21 VII 1947 roku stosowano  stempel okolicznościowy  jak na rys. 3 ( Myślicki nr 47 012).

02a

Kolejne Dni Krakowa  zorganizowano w 1951 roku. Przygotowano stempel okolicznościowy  i stosowano  go w Urzędzie Pocztowym Kraków 1 od  dnia 15.06. 1951 roku (Myslicki nr 51 019 – 51 021). Stempel  z wymienną datą  używany był do  7.VII 1951 roku /?/. Przykład zastosowania  stempla okolicznościowego z  Dni Krakowa pokazany jest na  fot. 4.  

03

Wyjątkową oprawę  miały  Dni Krakowa  w 1955 roku połączone z Festiwalem Sztuki . Pozostały po nich liczne pamiątki  projektowane głównie przez prof. Witolda Chomicza. Przede wszystkim Poczta Polska wydała 3 znaczki z charakterystyczną postacią Lajkonika, które zaprojektował  Witold Chomicz (Fi. 775 – 777), a  Polskie Przedsiębiorstwo Filatelistyczne (PPF) wydało stosowny  karnet (fot.5,6  awers, rewers).

04

05

 Poczta Polska wydała również FDC ze  stemplem okolicznościowym  (datownikiem ręcznym) jak na fot.7 ( Myslicki  nr 55 034). Ilustrowana koperta FDC  miała również nadruki informujące o  Festiwalu Sztuki jak i nadruk propagandowy  zachęcający do zwiedzania Krakowa (fot. 8).

06

07

Do wyjątkowych jednak pamiątek należy zaliczyć  serie widokówek  wydanych  nakładem Obywatelskiego Komitetu „Dni Krakowa” i  wydrukowanych w Drukarni Wydawniczej w Krakowie z cyklu: Zwyczaje, obrzędy i legendy Krakowa. Autorem  wybornych ilustracji był prof. Witold Chomicz. Na  6. widokówkach w moim zbiorze ( nie wiem czy kompletnym)  Chomicz przedstawił „Lajkonika” i „Harce Lajkonika” „Pana Twardowskiego”, „Krakusa” ( zabijającego smoka), „Wianki” oraz  scenę z „Krakowskiego Rynku”. Widokówki prezentowane są  na załączonych  fotografiach. Widokówki opatrzone są znaczkami z serii „Dni Krakowa” i  stemplem okolicznościowym FDC. Fot. 9 – 14).

08

09

10

11

12

13

Koniec cz. 1
Jerzy Duda