Dnia 15  października 2017 roku minęła 200. rocznica śmierci Tadeusza Kościuszki. W związku z tą rocznicą  ustanowiony został przez UNESCO na całym świecie i uchwalony przez Sejm i Senat  Rzeczypospolitej  rok 2017 Rokiem Tadeusza Kościuszki. Obchody  odbywają się pod honorowym patronatem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej

Andrzej Tadeusz Bonawentura Kościuszko, bohater dwóch kontynentów, „ostatni rycerz i pierwszy obywatel na wschodzie Europy” – jak określił go przyjaciel Adama Mickiewicza, francuski dziejopis Jules Michelet  już w kwiecie wieku  stał się, jako republikanin, sławną postacią we Francji, Stanach Zjednoczonych i Polsce, również  ikoną walki o wolność i niepodległość. Wraz z upływem czasu rósł kult Kościuszki  czego wynikiem były uroczyste obchody co ważniejszych  rocznic, jubileuszy oraz niezliczona liczba pamiątek, które miały zapewnić  trwałość i kontynuację  a nawet nieśmiertelność pamięci o osobie i wyznawanej przez Niego idei (Wolność, Całość i Niepodległość).

      Literatura  o Tadeuszu  Kościuszce i  jego działalności , a także o samej Insurekcji  jest bardzo bogata, obszerna i liczy kilkaset pozycji  . Dość wspomnieć, że tylko w jednym roku jubileuszowym wydano ponad 40 pozycji drukiem nie licząc  artykułów prasowych. Autorzy książek, poza  biografiami i przyczynkami do biografii, zajmowali się  badaniami poszczególnych okresów życia  Naczelnika. A wśród nich wyróżniono pierwsze  lata życia, początki edukacji  i pobyt w Szkole Rycerskiej zwanej Korpusem Kadetów ( 1746 –1769), kolejny okres to pobyt w Paryżu i podróże po Europie oraz  tragiczny epizod pierwszej miłości do Ludwiki Sosnowskiej (1769 – 1775),  okres trzeci to pobyt i udział w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych (1776 – 1784), czwarty okres to czas Sejmu Czteroletniego, wojna z Rosją , Insurekcja i  klęska maciejowicka (1784 – 1794), okres piąty to więzienie wpierw w Twierdzy  Pietropawłowskiej, później w Sankt Petersburgu, po zwolnieniu z więzienia podróż do Stanów Zjednoczonych, powrót, tułaczka po Europie i działalność polityczna  w Paryżu (1795 – 1815). Ostatnim okresem  jest pobytu u rodziny Zeltnerów w  Solurze w Szwajcarii (1815 – 1817). 

Każdy z wymienionych okresów  jest szczegółowo badany przez historyków, historyków wojskowości, a wyniki badań publikowane w formie dzieł  naukowych, prac  popularnonaukowych i materiałów przyczynkarskich. Poza  upowszechnianiem literatury o Naczelniku ważnymi czynnikami w zachowywaniu pamięci o Nim są obchody jubileuszowe i cały arsenał materiałów kolekcjonerskich; grafika, medale, ekslibrisy, znaki pocztowe,  

     Najważniejszymi rocznicami, obchodzonymi na ziemiach polskich, w Polsce, a przede wszystkim w Krakowie i to  w  sposób wyjątkowy bo w formie  świąt  o szczególnym  znaczeniu  były:

-          rocznice przysięgi Kościuszki na krakowskim rynku i insurekcji, która miała miejsce w 1794 roku, które obchodzono w roku  1894 oraz  1994 roku. 

-          stu i dwustulecie urodzin, które  obchodzono  w 1846 i 1946 roku ;

-          stu i dwustulecie śmierci. Pierwszą rocznice obchodzono w 1917, a druga obchodzona jest  w  2017 roku (Rok Kościuszkowski),

-          stulecie sprowadzenia zwłok Kościuszki ze Szwajcarii obchodzone  w 1918 roku,

-          stulecie decyzji o uczczeniu Naczelnika pomnikiem  mogiłą – kopcem. Uroczystości przypadające w roku 1920 i  w 1923 po  zakończeniu jego budowy.

Obchody o skromniejszym, lokalnym   charakterze organizowano np. w:

-          roku  1875 w stulecie pierwszego pobytu Kościuszki w Krakowie oraz w 1975 roku w dwustulecie  Jego  pobytu,  

-          rocznice  nadania  Kościuszce honorowego  obywatela rewolucyjnej Francji przez Zgromadzenie Narodowe , które otrzymał w 1792 roku,

-          sto pięćdziesiątą rocznicę urodzin obchodzoną w Krakowie w 1967 roku,

-          a także obchody  organizowane z okazji    odsłaniania  pomników i tablic upamiętniających  ważniejsze wydarzenia związane z życiem i działalnością  Tadeusza Kościuszki oraz  nadawania  patronatu  Jego imieniem szkołom, obiektom i ulicom.

Od początku 2017 roku na rynku wydawniczym pojawiają się nowe książki o Kościuszce uwzględniające wyniki  najnowszych badań, w  tygodnikach ogólnopolskich, także w prasie codziennej  drukowanych jest coraz więcej artykułów przybliżających postać Naczelnika, organizowane były  międzynarodowe i krajowe konferencje, pokazy  i niekonwencjonalne wydarzenia  jak choćby „Wspólne zdjęcie z Kościuszką w czapkach krakuskach” połączone z „Lekcją śpiewania pieśni i piosenek kościuszkowskich”  zorganizowane w Krakowie na Rynku Głównym.  Inicjatorem wielu działań na terenie Krakowa jest „Komitet Kopca Kościuszki” ustanowiony w 1820 roku,  z jego obecnym prezesem prof. Mieczysławem Rokoszem pełniącym również funkcję  zastępcy przewodniczącego  Komitetu Honorowego Obchodów Poczta Polska upamiętniła rocznicę  śmierci  Naczelnika  wydaniem  znaczka pocztowego z okazji Roku Kościuszkowskiego z wizerunkiem Kościuszki oraz przygotowaniem okolicznościowego stempla  pocztowego, który był  stosowany  w Urzędzie Pocztowym Kraków 1 w  dniu 12 .10. 2017 roku.  Wykorzystaliśmy zarówno znaczek jak i  okolicznościowy stempel  pocztowy do  nadania starym i dawnym widokówkom  nowego „życia”  tak jak to robiliśmy przy okazji proponowanej zabawy „zrób sobie przyjemność” ( idea zabawy i kolejne jej odcinki  prezentowane były na naszej stronie internetowej od 15 marca 2017 roku, następne 24 marzec, 3 kwiecień, 10,  14, 25  kwiecień oraz 8 maj). Tym razem sięgnęliśmy do  widokówek  o tematyce kościuszkowskiej.

Fot. 1 – Karta korespondencyjna, niesygnowana  z widokiem Kopca Kościuszki, traktowana jako „Pamiątka z kopca Tadeusza Kościuszki”. Wydana ok. 1900 roku.

skan726

Fot.2 – Jeden z najbardziej znanych portretów Tadeusza Kościuszki, staloryt Oleszczyńskiego według rysunku Zeltnera wydany w postaci niesygnowanej widokówki. Widokówkę wykonano ze zbiorów klisz Miejskiego Muzeum Przemysłowego w Krakowie  ok. 1930 roku. 

skan727

Fot. 3 – Widokówka przedstawiająca sarkofag Tadeusza Kościuszki w krypcie na Wawelu. Widokówka niesygnowana z lat trzydziestych XX wieku wykonana na podstawie fotografii znanego w Krakowie  fotografika Stanisława Kolowcy. 

skan728

Fot. 4 – Widokówka  z  reprodukcją  pracy A. Setkowicza  zatytułowana „Apoteoza Kosciuszki” wydana z okazji obchodów 100 lecia śmierci Tadeusza Kościuszki  w wydawnictwie „Pocztówka” w Krakowie w 1917 roku.

skan729

Fot. 5 – Widokówka wydana  przez PTTK w  latach siedemdziesiątych XX wieku przedstawiająca  pomnik  Tadeusza Kościuszki na Wawelu (dokładniej na bastionie Władysława IV). Jest to kopia pomnika zaprojektowanego przez prof. Leonarda Marconiego, zniszczonego przez Niemców w 1940 roku,  odsłoniętego w 1960 roku. Widokówka fotograficzna autorstwa E. Derewlaniuka.  

skan730

Fot. 6 – Widokówka  przedstawia reprodukcję  akwareli Juliusza Kossaka (1824- 1899) pt. Kościuszko pod Racławicami. Widokówka  wykonana z wykorzystaniem fotografii  J. Noyszewskiego  przez Krajową Agencję  Wydawniczą w 1975 roku. 

skan731

Fot.7  - Współczesna widokówka  przedstawiająca  Kopiec im. Tadeusza Kościuszki  z lotu ptaka  wykonana na podstawie fotografii  Wojciecha Gorgolewskiego przez Agencję MARGO. (awers i rewers ).

skan732

skan733

            Prosimy Internautów, którzy  włączyli się do  naszej  zabawy „zrób sobie przyjemność” i wpadli na pomysł  wykorzystania dawnych widokówek z motywami kościuszkowskimi  do ofrankowania ich znaczkiem  wydanym przez Pocztę Polska z okazji Roku Kościuszkowskiego  o podzielenie się  z nami efektami. Chętnie zaprezentujemy je na naszej stronie internetowej.

 Jerzy Duda
Administrator  Marek Połata