Całości pocztowo – kolekcjonerskie w Klubie "Cracoviana"

            W Klubie „Cracoviana” zrodziła się propozycja stworzenia sekcji zajmującej się całościami pocztowo – kolekcjonerskimi. Szczególnym zainteresowaniem będą się cieszyć całości mające związek z Krakowem. Związek ten byłby potwierdzony   poprzez różne elementy składające się na całość np. adresy, ofrankowanie, nalepki, adnotacje pocztowe.

Propozycja stworzenia takiej sekcji dojrzewała od dawna w Krakowie, bowiem wielu kolekcjonerów zajmowało się całościami i tworzyło z nich samodzielne zbiory, podejmowane były również próby zainteresowania kolekcjonerów problemami dotyczącymi kopert, będących podstawowym składnikiem całości, publikowano na te tematy artykuły i przygotowywane były wystawy i prezentacje. Czy propozycja znajdzie powszechniejsze uznanie okaże się w najbliższej przyszłości. Sądzę, że wpierw będzie przedmiotem dalszej dyskusji zarówno nad samą propozycją jak i nad zagadnieniami dotyczącymi całości pocztowych. A jest nad czym dyskutować.

            Jeśli mówimy „list” to rozumiemy przez to pojęcie „papier na którym piszemy swą wypowiedź, a w sensie psycho-fizycznym pisemną wypowiedź skierowaną do osoby lub instytucji”. W znaczeniu pocztowym listem nazywa się ofrankowaną kopertę wraz z znajdującą się wewnątrz korespondencją. „List” (przesyłka listowa) jest jedną z podstawowych jednostek charakteryzujących pocztę jako instytucje i jej usługę.

            Jeśli mówimy „koperta” to rozumiemy przez to pojęcie „odpowiednio złożony i połączony materiał np. papier, tworzywo, folia; tworzący rodzaj płaskiej torebki, której brzegi odpowiednio spreparowane służą do jej zamknięcia (np. sklejenia).

            Jeśli mówimy „całostka” to rozumiemy przez to pojęcie druki pocztowe z wydrukowanym na nich znakiem opłaty do których zaliczamy: koperty, karty, listowniki, sekretniki, opaski gazetowe, przekazy pieniężne, blankiety telegraficzne i inne pokwitowania pocztowe z nadrukowanym znaczkiem opłaty. Całostka z doklejonym znaczkiem pocztowym zaliczana jest do całości pocztowych.

            Jeśli mówimy „całość” to w ujęciu pocztowo – kolekcjonerskim rozumiemy przez to „kopertę, list składany, kartę, formularz itp., ze znajdującymi się na nich znaczkami, stemplami lub adnotacjami opłaty pocztowej bądź stemplami lub adnotacjami o zwolnieniu od opłaty: niekiedy z nalepkami, stemplami pomocniczymi, tranzytowymi, docelowymi i odbiorczymi stemplami lub adnotacjami cenzury, kontroli celnej itp. ,,zarówno o charakterze pocztowym jak i współpocztowym. Fragment całości określany jest jako wycinek”. Encyklopedia filatelistyki (wydanie PWN 1993 rok) podaje również definicję trzech rodzajów całości, a mianowicie „całość bezznaczkowa”, „całość formularzowa „ i „całość filatelistyczna”, która powstaje z inspiracji filatelistów, wyrazem jej są m. in.; pełna seria lub cały blok na liście, frankatura znaczków o wysokich nominałach, znacznie przekraczających opłatę taryfową, lub znaczków dobroczynnych z wysoka dopłatą, przesyłki z wystaw filatelistycznych, lotów balonowych, szybowcowych, rakietowych i tp.

            Do wyżej wymienionych pojęć należy dodać jeszcze „kopertę pierwszego dnia obiegu” przez którą rozumiemy kopertę na ogół ilustrowaną z nalepionym znaczkiem pocztowym skasowanym stemplem pocztowym, zwykle okolicznościowym, z data pierwszego dnia ważności obiegowej danego znaczka. Koperta i stempel mają zwykle odpowiednie napisy nawiązujące do pierwszego dnia obiegu. FDC mają ważność obiegową przez kilka dni od dnia wydania bez konieczności uiszczenia dodatkowej opłaty. Po upływie tych dni wymagane jest ofrankowanie według obowiązującej taryfy.

            „Całość” jest pojęciem utworzonym na potrzeby kolekcjonerów, głównie filatelistów, które łączy jednak filatelistykę z działalnością poczty. Proponuję jednak opisać „całość” w nieco inny sposób niż to jest przyjęte obecnie. Oto moja propozycja w tym zakresie.

            Przez „całość” pocztową rozumie się opakowanie, lub jego fragment, każdej przesyłki, spełniającej warunki jej przyjęcia przez prawomocny i właściwy urząd pocztowy, na którym to opakowaniu lub jego fragmencie znajduje się co najmniej; adres odbiorcy, potwierdzenie wniesienia opłaty pocztowej lub innej formy jej pobrania oraz odcisk datownika urzędu nadawczego. Wyróżnia się całości znaczkowe i całości bezznaczkowe”

            Całości pocztowe mają swoje cechy, własności i powstają w określonych warunkach. Można je opisać w następujący sposób:

a/ Każda całość pocztowa jest unikatem

b/ Całość ma charakter i formę dokumentu wizualnego, pierwotnego ( formę jaką nadał twórca), który to dokument w określonych sytuacjach nabiera dużego znaczenia w różnych dziedzinach życia społecznego,

c/ Całość ma bardzo zróżnicowaną   strukturę, na którą składają się elementy graficzne, piśmiennicze i materialne, dzięki czemu posiada ona wartość poznawczą oraz stanowi   przedmiot badań,

d/ Całość jest produktem masowym, powstaje z inspiracji nadawcy i często jest efektem działania spontanicznego, a więc pozbawionego ingerencji czy przymusu wywieranego na jednostkę,

e/ Całość jest materialnym efektem inwencji i twórczości nadawcy, powstającym z udziałem poczty i w granicach obowiązującego prawa pocztowego.

f/ Całości tworzą samoistny zbiór, którego elementy podlegają periodyzacji, podziałowi na grupy, podgrupy, działy i t. p. według określonych kryteriów.  

            Całość pocztowo – kolekcjonerska, związana z Krakowem, spełniająca nasz warunek, pokazana jest na fot. 1, 2 i 3. Na fot. 1 pokazany jest awers koperty listu, na fot. 2 rewers koperty, a na fot. 3 awers z dodatkowym dokumentem pocztowym.

1

fot.1

2

fot.2

3

fot.3

            Koperta przesyłki listowej, pokazana na fotografiach, jest typową kopertą o wymiarach 178 x 111 mm, z klapą trójkątną z klejem, wykonaną z papieru w kolorze zielonkawym (po upływie czasu z przebarwieniami). Przesyłka zwykła wysłana została z urzędu pocztowego Lwów 2, dnia 28 VIII 1939 roku, o czym świadczy odciśnięty trzykrotnie datownik. Koperta ofrankowana jest trzema znaczkami, w tym dwoma znaczkami wydanymi przez pocztę polską z okazji XXV rocznicy Wymarszu ku Wolności (Fi . 335) oraz jednym z serii „historycznej” (Fi. 314). Opłata za list 75 groszy zgodna z ówczesna taryfą. Koperta z listem dotarła do Krakowa dnia 29 VIII 1939 roku o godź. 13.00 co potwierdza stempel odbiorczy UP Kraków 1. Koperta zaadresowana do mgr. Włodzimierza Hubickiego mieszkającego w Krakowie przy ul. Jabłonowskich 10/12.

            Listonosz wziął przesyłkę i udał się pod wskazany adres jednak nie znalazł tam adresata. Wobec czego przygotował krótka informację i umieścił ją na.... kopercie. Notatka napisana ołówkiem ma następującą treść: „Dnia 29 VIII 1939 r g. 15. 10 na zeznanie portiera przy ul Jabłonowskich 10/12 adresat wyprowadził się, możliwe, że w II gi dom akademicki”. Pod informacją znalazł się podpis listonosza. Wobec powyższego listonosz udał się do drugiego domu akademickiego, a nie zastawszy tam adresata sporządził kolejna notatkę: „Dnia 29.VIII 1939 roku g. 17.10 na zeznanie portiera w 2 gim domu akademickim adresat niemieszka i adres nieznany” i również tekst ten umieścił na klapie koperty. Dla potwierdzenia informacji portier II Domu Akademickiego odcisnął stosowną pieczątkę i złożył swój podpis. Nie zrażony niepowodzeniem listonosz udał się do Urzędu Ewidencji Ruchu Ludności w Krakowie, w którym poinformowano go, że „wymieniony nie jest mieszkańcem Krakowa". Potwierdzono to stosownymi pieczątkami urzędowymi. Wobec czego zdecydowano się „zgodnie z adresem" dokonać zwrotu listu do Lwowa. Kolejna droga przesyłki wymyka się spod kontroli. Trudno ocenić jak to się stało, że przesyłka znalazła się w UP Kraków 2 i to jeszcze w tym samym dniu 29 VIII 1939 roku? Świadczy o tym datownik odciśnięty na doklejonej do koperty karteczce, na której odręcznie, piórem atramentowym dopisano „ Doręczyć! Uniwersytet Jagiell. Zakład Chemii ul. Olszewskiego 2 Kraków”. Zapewne przesyłka dotarła do adresata bowiem po 76 latach od doręczenia jej adresatowi, zaoferowano mi ją w Krakowie.

            Cała „pocztowa operacja” z doręczeniem listu odbywała się na dzień przed wybuchem drugiej wojny światowej, w Krakowie. Adresatem był późniejszy profesor chemii, mgr Włodzimierz Hubicki urodzony w 1914 roku w Borysławiu. W latach okupacji hitlerowskiej był wykładowcą na tajnym Uniwersytecie Jagiellońskim, a w latach 1950 – 1977 profesorem UMCS w Lublinie, gdzie zmarł w 1977 roku.

            Podany przykład niech stanie się zachętą dla kolekcjonerów do zainteresowania się całościami pocztowymi związanymi z Krakowem i potraktowania ich jak dokumentów z zakresu historii naszego miasta.

            Internautów proszę również o uzupełnienie wiadomości na temat podanego pierwszego względnie dokonania poprawek w moim opisie drogi pocztowej przesyłki.

Jerzy Duda

Kartka okolicznościowa - 170. rocznica urodzin św. Brata Alberta.

Na fotografii prezentujemy awers i rewers  kolejnej (drugiej)  kartki okolicznościowej  wydanej  przez OKF "Cracoviana" z okazji 170. rocznicy urodzin św. Brata Alberta. Motywem przewodnim kartki jest winieta zaprojektowana przez  Seweryna Jasińskiego stanowiąca fragment okładki pierwszego po drugiej wojnie światowej dzieła ks. Konstantego Michalskiego, wydanego w 1946 roku pt. Brat Albert. Okazją do ostemplowania w dniu 18 maja 2015 roku jest 68 rocznica emitowania drugiego znaczka z wizerunkiem Brata Alberta, które ukazało się w drugiej serii znaczków wydanych przez Pocztę Polską w 1947 roku zatytułowana Kultura Polska.

1

Administrator

Reportaż z corocznego spotkania Członków Klubu "Cracoviana"

             NOWOROCZNE SPOTKANIE CZŁONKÓW KLUBU „CRACOVIANA”

                         W dniu 28 stycznia (środa) 2015 roku o godz. 17.00   w   Klubie 6 Brygady Powietrzno – Desantowej przy ul. Zyblikiewicza 1 odbyło się noworoczne spotkanie Członków Klubu „Cracoviana”. W spotkaniu uczestniczyli: przedstawicielki Poczty Polskiej panie Bogusława Konieczny, Regionalna Koordynatorka ds. Filatelistyki w Krakowie oraz Violetta Gołda; przedstawiciele Koła Filatelistów i Numizmatyków działającym przy Oświęcimskim Centrum Kultury z Oświęcimia z jego prezesem Józefem Gonciarczykiem; przedstawiciele Koła PZF z Gorlic z prezesem Janem Stasiowskim, a także licznie przybyli Członkowie Klubu. Zgodnie z programem spotkania, Jerzy Duda, prezes Klubu złożył sprawozdanie z działalności Klubu w 2014 roku wraz z podsumowaniem obchodów jubileuszowych z okazji 100 lecia „Wymarszu ku Wolności” ( sprawozdanie drukowane w FM), następnie prof. Stanisław Mitkowski, prezes Małopolskiego Okręgu PZF przekazał uczestnikom informacje na temat aktualnej sytuacji filatelistyki w Okręgu oraz refleksje z XXI OWF w Warszawie. W kolejnym punkcie programu Augustyn Katański wiceprezes Klubu przedstawił założenia do planu prac klubowych na rok 2015. Po zakończeniu oficjalnej części sprawozdawczej, prowadzący zebranie Augustyn Katański przystąpił do części konkursowej spotkania oraz wręczania nagród i upominków dla wyróżnionych osób. W pierwszym punkcie był tradycyjny konkurs „Kto pierwszy ten lepszy”. Wygrał go kol. Andrzej Matusiak. Następnie nastąpiło rozstrzygnięcie konkursu ogłoszonego przez Klub w 2014 roku. Pierwsze miejsce uzyskał   długoletni członek Klubu „Cracoviana” kol. Zbigniew Jedliński z Łodzi.

            W kolejnym punkcie programu przystąpiono do wręczania nagród i upominków. „ „Puchary Lajkonika” z okolicznościowymi dyplomami otrzymały następujące osoby:

-         Bogusława Konieczny za pomoc w realizacji projektu okolicznościowego datownika pocztowego ze zmienna data „Rok 100. Rocznicy Wymarszu ku Wolności”,

-          Jerzy Bąkowski za zorganizowanie klubowego wieczoru wspomnień „Po 45 latach istnienia Klubu „Cracoviana”,

-          prof. Jerzy Bartke za całokształt pracy w Komisji Naukowo – Badawczej Okręgu Małopolskiego PZF,

      Oczekiwanym przez zebranych punktem programu było losowanie 10 nagród dla osób, które zakupiły „cegiełki” na wsparcie patriotycznej idei zorganizowania klubowych obchodów „Roku 100. Rocznicy Wymarszu ku Wolności”. Trzy pierwsze nagrody stanowiły walory filatelistyczne. Wylosowali je:

-          Piotr Błaszczak ( I nagroda, walor o wartości katalogowej 1550 zł)

-          Tadeusz Pietrucha ( II nagroda, walor o wartości katalogowej 700 zł)

-          Kazimierz Mierzejewski ( III nagroda, walor o wartości 400 zł)

-          Józef Gonciarczyk z Oświęcimia ( IV nagroda „smoczek wawelski z odwrotką nadruku na znaczku Fi nr 345).

Pozostałe nagrody otrzymali: Władysław Andreasik; Henryk Filipowski; Janusz Manterys z Bielska Białej; Agnieszka Łochmańczyk; Krzysztof Kawalec z Chełma i Aneta Ojczyk.

Do dyskusji zgłosił się Józef Gonciarczyk, prezes Klubu Filatelistów i Numizmatyków z Oświęcimia, który przypomniał współpracę z Klubem Cracoviana oraz proponował dalsze merytoryczne kontakty.

Po zakończeniu obrad miało miejsce spotkanie towarzyskie połączone z poczęstunkiem w czasie którego podejmowano różne tematy dotyczące spraw funkcjonowania Klubu „Cracoviana’.

Spotkaniu towarzyszyła wystawa na którą złożyły się znaki pocztowe, dokumenty, publikacje oraz inne materiały, poświęcone jubileuszowym obchodom rocznicy„Wymarszu ku Wolności” przygotowana przez Zarząd Klubu.

                                                                       Augustyn Katański  

 

 

Konkurs "Wymarsz ku Wolności z Krakowskich Oleandrów"

Mamy przyjemność poinformować o 4 Konkursie organizowanym przez Ogólnopolski Klub Filatelistyczny "Cracoviana", którego tematem jest "Wymarsz ku Wolności z Krakowskich Oleandrów".

1

zap

Administrator

 

Impreza ze znaczkami w Szkole Muzycznej w Krakowie

        W  Dzień  Edukacji Narodowej, przypadający  w dniu 14 października 2014 r. w  Państwowej  Ogólnokształcącej  Szkole Muzycznej  I stopnia im. Ignacego Paderewskiego w Krakowie odbyła się impreza zorganizowana przez  Ogólnopolski Klub Filatelistyczny „Cracoviana” i Stowarzyszenie Przyjaciół Ogólnokształcącej Szkoły Muzycznej I stopnia im I.J Paderewskiego „Menuet G dur”. Ponieważ jest to szkoła  z którą od  trzech lat współpracuje Ogólnopolski Klub Filatelistyczny „Cracoviana”  powstała, rozważana wcześniej  z panią  Janiną Pieczątkowską  przewodniczącą   Stowarzyszenia  „Menuet G – dur”,  propozycja  zorganizowania  ciekawej imprezy dla dzieci, które w tym dniu uczestniczyły w zajęciach  z klas  V. i  VI. z wykorzystaniem  znaczków pocztowych.

            Klub „Cracoviana” przygotował koncepcję, która została zaakceptowana przez  przewodniczącą Stowarzyszenia oraz dyrektora szkoły  mgr Bogdana  Piznala. Koncepcja uwzględniała   wykorzystanie wycinków  ze znaczkami  z wielu krajów świata, które uzyskaliśmy bezpłatnie od kol. Jana Grądalskiego z Zabrza, któremu składamy w tym miejscu  podziękowanie.  Zasadniczą   sprawą  było potraktowanie  imprezy jako  zabawy ruchowej, w której dominowały by  wiadomości  dzieci  z różnych dziedzin,  imprezy  która miałaby  charakter konkursu  z nagrodami dzięki której dzieci mogłyby bez stresowo zapoznać się ze znaczkami i  różnorodnością ich tematyki. Rozważonych zostało  kilka tematów wiodących konkursu, w końcu po konsultacjach z nauczycielami zdecydowano się na jeden temat, a mianowicie „PRZYRODA” z podkategoriami „Zwierzęta”; „Rośliny”  „Krajobrazy”.

            Impreza była  wcześniej ogłoszona na terenie szkoły plakatem  z tytułem, który mógł stresować uczniów ponieważ zawierał  „sprawdzian wiadomości ogólnych” wobec czego  tytuł  został  złagodzony wyrazem „relaksowy”. Zostało to dobrze przyjęte przez  uczniów. Przygotowania plansz z napisami, miejsc do prac,  plakietek i tp. spoczywało na  nauczycielach.

            Na czym polegał konkurs? Wybrane lub dobrane miedzy sobą ekipy z danej klasy (zakładano siedmioosobowe) miały  wybrać  największą liczbę znaczków (znajdujących się na wycinkach) według określonych zasad   z zakresu przyrody  i w podziale na podkategorie nakleić w określonym miejscu na kartonie. Na  oddzielnej kartce zespoły  miały po zakończeniu  naklejania, wpisać  nazwy zwierząt znajdujących się na naklejonych znaczkach. Wybieranie znaczków miało trwać pół godziny, pozostały czas przeznaczony na imprezę ( 1 godzina) poświęcony był  na wyjaśnienie idei zabawy,  komisyjne liczenie znaczków, ocenę kart z nazwami zwierząt oraz ogłoszenie wyników i rozdanie nagród.

             Po  zorganizowaniu się grup w klasach szóstych ( dwóch klasach)  nastąpiła informacja o zasadach  zabawy, rozdaniu plakietek  z nazwami specjalizacji („ wybieracze”, „kontrolerzy”, „przylepiacze”) i  zaprezentowanie  wycinków, których było kilka tysięcy. Widok takiej liczby znaczków  był  szokiem dla dzieci. Wycinki znalazły się  na  podłodze korytarza. „Wybieracze”  mieli wybierać po 5 znaczków, biegnąć do klasy, przekazać je „kontrolerom”, a ci po sprawdzeniu przekazać  „przylepiaczom”. Kiedy znaczki zostały przyklejone, „wybieracze" biegli po następne znaczki. „Kontrolerzy” mieli pilnować aby na planszy nie było takich samych znaczków. Te same zasady zabawy obowiązywały  dla klas piątych. 

            Po zakończeniu wybierania, zespoły zapisywały nazwy zwierząt, wykonywano grupowe fotografie oraz  następowało komisyjne liczenie znaczków na planszach. Po podliczeniu znaczków i ocenie kart z nazwami zwierząt  nastąpiło rozdanie nagród. Nagrody ufundował Ogólnopolski  Klub Filatelistyczny „Cracoviana” (zestawy pierwszego filatelisty), Dyrekcja Szkoły oraz Klub Rodziców (plecaki, książki i słodycze).

            Pierwsze wrażenia organizatorów:

  • dzieci po raz pierwszy miały nieograniczony dostęp do tak wielkiej liczby znaczków co było dla nich szokiem. Udostępnienie znaczków było  pozytywnie ocenione
  • dzieci  były zdumione wielością i różnorodnością tematów znajdujących się na znaczkach
  • dzieci z dużym przejęciem analizowały temat  znaczka i wyrażały opinie o jego stronie estetycznej
  • część dzieci zwracała się do organizatorów z prośbą o możliwość zabrania sobie kilkudziesięciu znaczków  do domu.
  • zabawa  była na tyle atrakcyjna, że  chciano ją przedłużyć
  • część dzieci  uczestniczących w zabawie  pytała kiedy będzie następna tego typu impreza
  • plansze z naklejonymi znaczkami zostały, jako trofea, zabrane do klas dla pochwalenia się przed tymi, którzy nie uczestniczyli w  zabawie, ale także dla udokumentowania  pracy zespołu
  • dzieci  pytały o inne tematy i same wymyślały i  proponowały 

 Zabawę ze znaczkami udokumentował  fotograficznie  Jerzy Duda.

 

 Prezes Klubu „Cracoviana”                                                 Przewodnicząca  „Menuet G-dur”
       dr Jerzy Duda                                                                   mgr Janina Pieczątkowska